《中庸》拼音版由刀豆文库小编整理，希望给你工作、学习、生活带来方便，猜你可能喜欢“拼音版中庸”。
《中庸》全篇
dìyīzhāng第一章
tiānmìngzhīwèixìng
lǜxìngzhīwèidào
xiūdàozhīwèijiào
dàoyě天命之谓性；率性之谓道；修道之谓教。道也zhěbùkěxūyúlíyě
kě
lí
fēidàoyě者不可须臾离也；可离，非道也。
shìgùjūnzǐjièshènhū
qísuǒbùdǔ
kǒngjù
hū
qísuǒbùwén是故君子戒慎乎其所不睹，恐惧乎其所不闻。mòjiànhūyǐnmòxiǎnhūwēi
gùjūn
zǐshènqídúyě莫见乎隐，莫显乎微。故君子慎其独也。
xǐnùāi
lèzhīwèi
fā
wèizhīzhōng
fā
ér
jiēzhōngjié喜、怒、哀、乐之未发，谓之中。发而皆中节，wèizhīhézhōngyě
zhě
tiānxiàzhī
dàběnyě
héyě
zhě
tiān谓之和。中也者，天下之大本也。和也者，天xiàzhīdádàoyě
zhìzhōnghé
tiān
dìwèiyān
wànwùyùyān下之达道也。致中和，天地位焉，万物育焉。
yòudìyīzhāngzǐ
sī
shùsuǒchuánzhī
yì
yǐ
lìyán
shǒumíngdào右第一章，子思述所传之意，以立言。首明道zhīběnyuánchūyútiān
ér
bùkě
yì
qíshítǐ
bèi
yú
jǐ
ér之本原出于天，而不可易；其实体备于己，而bùkělícìyáncúnyǎngxǐngcházhīyào
zhōngyánshèngshéngōnghuàzhī不可离。次言存养省察之要。终言圣神功化之jígàiyùxuézhěyú
cǐ
fǎnqiúzhūshēnér
zìdézhī
yǐ
qù极。盖欲学者于此，反求诸身而自得之，以去wèiwàiyòuzhīsī
érchōngqíběnránzhīshàn
yángshìsuǒwèi
yìpiān未外诱之私，而充其本然之善。杨氏所谓一篇zhītǐyàoshìyě
qíxiàshízhānggài
zǐ
sī
yǐn
fū
zǐ
zhīyán
yǐ之体要是也。其下十章盖子思引夫子之言，以zhōngcǐzhāngzhīyì终此章之义。
Page 1 of 20 dìèrzhāng第二章
zhòngníyuējūn
zǐ
zhōngyōng
xiǎorén
fǎnzhōngyōng
jūn
zǐ仲尼曰:‚君子，中庸；小人，反中庸。君子zhīzhōngyōngyějūn
zǐ
ér
shízhōng
xiǎorénzhīzhōngyōngyě
xiǎorén之中庸也，君子而时中。小人之中庸也，小人érwújìdànyě而无忌惮也。‛
dìsānzhāngzǐyuē
zhōngyōngqízhìyǐ
hū
mínxiǎnnéngjiǔ
yǐ第三章:子曰：‚中庸其至矣乎！民鲜能久矣。‛
dìsìzhāng第四章
zǐyuēdàozhī
bùxíngyě
wǒzhīzhī
yǐ
zhīzhěguòzhī子曰：‚道之不行也，我知之矣：知者过之；yúzhěbùjíyě
dàozhī
bùmíngyě
wǒzhīzhī
yǐ
xiánzhěguò愚者不及也。道之不明也，我知之矣：贤者过zhībúxiàozhěbù
jíyě
rénmòbùyǐnshíyě
xiǎnnéngzhīwèi之；不肖者不及也。人莫不饮食也。鲜能知味yě也。‛
dìwǔzhāngzǐyuē
dào
qíbùxíngyǐ
fū第五章:子曰：‚道其不行矣夫。‛
dìliùzhāngzǐyuē
shùnqídàzhī
yě
yǔ
shùnhǎowènyǐ
hǎochá第六章:子曰：‚舜其大知也与！舜好问以好察ěryányǐnèéryángshàn
zhíqíliǎngduān
yòngqízhōngyúmín迩言。隐恶而扬善。执其两端，用其中于民。qísīyǐwéishùnhū其斯以为舜乎！‛
dìqīzhāng第七章
Page 2 of 20 zǐyuērénjiēyuēyǔzhīqūérnàzhūgǔhuòxiànjǐng子曰：‛人皆曰‘予知’，驱而纳诸罟擭陷阱zhīzhōngérmòzhīzhī
pìyě
rén
jiēyuē
yǔ
zhī
zéhū之中，而莫之知辟也。人皆曰‘予知’，择乎zhōngyōngérbùnéngqī
yuèshǒuyě中庸，而不能期月守也。‛
dìbāzhāngzǐyuē
huízhīwéirén
yě
zéhūzhōngyōng
dé第八章:子曰：‚回之为人也：择乎中庸，得yìshànzéquánquánfúyīng
ér
fúshīzhī
yǐ一善，则拳拳服膺，而弗失之矣。‛
dìjiǔzhāng第九章
zǐyuētiānxiàguójiā
kě
jūn
yě
juélù
kě
cíyě子曰：‚天下国家，可均也；爵禄，可辞也；báirènkědǎoyě
zhōngyōngbùkěnéngyě白刃，可蹈也；中庸不可能也。‛
dìshízhāng第十章
zǐlùwènqiángzǐ
yuē
nánfāngzhīqiángyǔ
běifāngzhīqiángyǔ子路问强。子曰，‚南方之强与，北方之强与，yìérqiángyǔmòróu
yǐ
jiào
bùbàowúdào
nánfāngzhīqiángyě抑而强与？寞柔以教，不报无道，南方之强也。jūnzǐjūzhīrèn
jīn
gé
sǐ
ér
bùyàn
běifāngzhīqiángyě君子居之。衽金革，死而不厌，北方之强也。érqiángzhějūzhī
gùjūn
zǐ
héér
bùliú
qiángzāijiǎo
zhōnglì而强者居之。故君子和而不流；强哉矫。中立érbùyǐqiángzāijiǎo
guóyǒudào
bùbiànsàiyān
qiángzāijiǎo而不倚；强哉矫。国有道，不变塞焉；强哉矫。guówúdàozhìsǐ
bùbiàn
qiángzāijiǎo国无道，至死不变；强哉矫。‛
Page 3 of 20 dìshíyìzhāng第十一章
zǐyuēsùyǐn
xíngguài
hòushìyǒushùyān
wúfúwéizhī子曰：‚素隐，行怪，后世有述焉：吾弗为之yǐjūnzǐzūndào
érxíng
bàn
tú
ér
fèi
wúfúnéngyǐ
yǐ矣。君子遵道而行，半涂而废：吾弗能已矣。jūnzǐyīhūzhōngyōng
gānshìbújiànzhī
ér
bùhuǐ
wéishèngzhěnéng君子依乎中庸。遯世不见知而不悔：唯圣者能zhī之。‛
dìshíèrzhāng第十二章
jūnzǐzhīdàofèi
ér
yǐn
fū
fùzhī
yú
kě
yǐ
yǔ
zhīyān君子之道，费而隐。夫妇之愚，可以与之焉，jíqízhìyěsuīshèngrén
yìyǒusuǒbùzhīyān
fū
fùzhī
búxiào及其至也，虽圣人亦有所不知焉。夫妇之不肖，kěyǐnéngxíngyān
jí
qízhìyě
suīshèngrén
yìyǒusuǒsuǒbùnéng可以能行焉，及其至也，虽圣人亦有所所不能yāntiāndìzhīdàyě
rényóuyǒusuǒhàn
gùjūn
zǐ
yǔ
dà焉。天地之大也，人犹有所憾。故君子语大，tiānxiàmònéngzǎiyān
yǔxiǎo
tiānxiàmònéngpòyān
shīyún天下莫能载焉，语小，天下莫能破焉。诗云：yuānfēilìtiān
yúyuèyúyuān
yán
qíshàngxiàcháyě
jūn‚鸢飞戾天；鱼跃于渊。‛言其上下察也。君zǐzhīdàozàoduānhū
fū
fù
jí
qízhìyě
cháhūtiān
dì子之道，造端乎夫妇；及其至也，察乎天地。
yòudìshíèrzhāng
zǐ
sī
zhīyán
gài
yǐshēnmíngshǒuzhāng
dàobù右第十二章，子思之言，盖以申明首章，道不kělízhīyìyě
qíxiàbāzhāng
záyǐnkǒngzǐ
zhīyán
yǐmíngzhī可离之意也。其下八章，杂引孔子之言以明之。
Page 4 of 20 dìshísānzhāng第十三章
zǐyuēdàobùyuǎnrén
rénzhīwéidào
éryuǎnrén
bùkě
yǐ
wéi子曰:‚道不远人。人之为道而远人，不可以为dàoshīyún
fákē
fákē
qízébùyuǎn
zhíkē
yǐ道。诗云：‘伐柯伐柯，其则不远。’执柯以fákēnìérshìzhī
yóu
yǐ
wéiyuǎn
gùjūn
zǐ
yǐ
rénzhìrén伐柯，睨而视之。犹以为远。故君子以人治人，gǎiérzhǐzhōngshùwéidàobùyuǎn
shīzhū
jǐ
ér
bùyuàn
yìwù改而止。忠恕违道不远。施诸己而不愿，亦勿shīyúrénjūnzǐ
zhīdào
sì
qiūwèinéngyìyān
suǒqiúhū
zǐ施于人。君子之道四，丘未能一焉：所求乎子，yǐshìfùwèinéngyě
suǒqiúhūchén
yǐ
shìjūn
wèinéngyě以事父，未能也；所求乎臣，以事君，未能也；suǒqiúhūdìyǐ
shìxiōng
wèinéngyě
suǒqiúhūpéngyǒu
xiān所求乎弟，以事兄，未能也；所求乎朋友，先shīzhīwèinéngyě
yōngdézhīxíng
yōngyánzhī
jǐn
yǒusuǒbù施之，未能也。庸德之行，庸言之谨；有所不zúbùgǎnbùmiǎn
yǒuyú
bùgǎnjìn
yángùxíng
xínggù足，不敢不勉；有馀，不感尽。言顾行，行顾yánjūnzǐhúbùzàozào
ěr言。君子胡不慥慥尔。‛
dìshísìzhāng第十四章
jūnzǐsùqíwèiérxíng
bùyuànhū
qíwài
sù
fùguì
xínghū君子素其位而行，不愿乎其外。素富贵，行乎fùguìshùpínjiàn
xínghū
pínjiàn
sù
yídí
xínghū
yídí富贵；数贫贱，行乎贫贱；素夷狄，行乎夷狄；sùhuànnànxínghūhuànnàn
jūn
zǐ
wúbā
ér
bù
zìdéyān
zài素患难，行乎患难。君子无八而不自得焉。在Page 5 of 20 shàngwèibùlíngxiàzàixiàwèibùyuánshàngzhèngjǐérbùqiú上位，不陵下；在下位，不援上；正己而不求yúrénzéwúyuànshàngbùyuàntiān
xiàbùyóurén
gùjūn
zǐ
jū于人。则无怨上不怨天，下不尤人。故君子居yìyǐqímìngxiǎorénxíngxiǎnyǐ
jiǎoxīn
zǐ
yuē
shèyǒu
sìhū易以俟命，小人行险以徼辛。子曰:‚射有似乎jūnzǐshīzhūzhènggǔ
fǎnqiúzhū
qíshēn君子。失诸正鹄，反求诸其身。‛
dìshíwǔzhāng第十五章
jūnzǐzhīdàopìrúxíngyuǎnbìzìěr
pìrúdēnggāo
bìzìbēi君子之道，辟如行远必自迩，辟如登高必自卑。shīyuēqīzǐ
hǎohé
rúgǔ
sèqín
xiōngdì
jì
xī
hé诗曰：‚妻子好合，如鼓瑟琴。兄弟既翕，和lèqiědānyíěr
shìjiā
lè
ěr
qītǎng
zǐ
yuē
fù乐且耽。宜尔室家，乐尔妻帑。‛子曰：‚父mǔqíshùnyǐhū母其顺矣乎。‛
dìshíliùzhāng第十六章
zǐyuēguǐshénzhīwéidéqíshèngyǐ
hū
shìzhī
ér
fújiàn子曰：‚鬼神之为德其盛矣乎。视之而弗见；tīngzhīérfúwén
tǐ
wùér
bùkě
yí
shǐtiānxiàzhīrén
qí听之而弗闻；体物而不可遗。使天下之人，齐míngshèngfúyǐchéngjì
sì
yángyánghū
rúzài
qíshàng
rúzài明盛服，以承祭祀。洋洋乎，如在其上，如在qízuǒyòushīyuē
shénzhī
gé
sī
bùkě
dù
sī
shěnkě其左右。诗曰：‘神之格思，不可度思，矧可shèsīfūwēizhīxiǎn
chéngzhī
bùkěyǎn
rú
cǐ
fū射思？’夫微之显。诚之不可揜，如此夫。‛
Page 6 of 20 dìshíqīzhāng第十七章
zǐyuēshùnqídàxiàoyě
yǔ
déwéishèngrén
zūnwéitiān
zǐ子曰:‚舜其大孝也与！德为圣人，尊为天子，fùyǒusìhǎizhīnèi
zōngmiàoxiǎngzhī
zǐ
sūnbǎozhī
gùdàdé富有四海之内。宗庙飨之，子孙保之。故大德，bìděiqíwèibìděi
qílù
bìděi
qímíng
bìděi
qíshòu必得其位，必得其禄，必得其名，必得其寿。gùtiānzhīshēngwùbìyīn
qícái
ér
dǔyān
gùzāizhěpéizhī
qīng故天之生物必因其材而笃焉。故栽者培之，倾zhěfùzhīshīyuē
jiā
lèjūn
zǐ
xiànxiànlìngdé
yímín者覆之。诗曰：‘嘉乐君子，宪宪令德，宜民yírénshòulùyútiān
bǎoyòumìngzhī
zìtiānshēnzhī
gù宜人。受禄于天。保佑命之，自天申之。’故dàdézhěbìshòumìng大德者必受命。‛
dìshíbāzhāng第十八章
zǐyuēwúyōuzhě
qíwéiwénwánghū
yǐwángjìwéifù子曰：‚无忧者，其惟文王乎。以王季为父，yǐwǔwángwéizǐ
fùzuòzhī
zǐ
shùzhī
wǔwángzuǎndàwáng以武王为子。父作之，子述之。武王缵大王、wángjìwénwángzhī
xù
yīróngyī
ér
yǒutiānxià
shēnbùshī王季、文王之绪。壹戎衣，而有天下。身不失tiānxiàzhīxiǎnmíng
zūnwéitiān
zǐ
fùyǒu
sìhǎizhīnèi
zōngmiào天下之显名。尊为天子。富有四海之内。宗庙xiǎngzhīzǐsūnbǎozhī
wǔwángmòshòumìng
zhōugōngchéngwénwǔzhī飨之。子孙保之。武王末受命，周公成文武之dézhuīwángdà
wángjì
shàngsìxiāngōngyǐ
tiān
zǐ
zhī
lǐ
sī德。追王大、王季，上祀先公以天子之礼。斯
Page 7 of 20 lǐyědáhūzhūhóudàifujíshìshùrénfùwéidàifu礼也，达乎诸侯大夫，及士庶人。父为大夫，zǐwéishìzàngyǐ
dài
fu
jì
yǐ
shì
fùwéishì
zǐ
wéidài子为士；葬以大夫，祭以士。父为士，子为大fuzàngyǐshì
jì
yǐ
dài
fu
qī
zhīsàng
dáhū
dài
fu夫；葬以士，祭以大夫。期之丧，达乎大夫；sānniánzhīsàngdáhūtiān
zǐ
fùmǔzhīsàng
wúguìjiàn
yì三年之丧，达乎天子；父母之丧，无贵贱，一yě也。‛
dìshíjiǔzhāng第十九章
zǐyuēwǔwáng
zhōugōng
qídáxiàoyǐ
hū
fūxiàozhě子曰：‚武王、周公，其达孝矣乎。夫孝者，shànjìrénzhīzhì
shànshùrénzhīshìzhěyě
chūnqiū
xiū
qízǔ善继人之志，善述人之事者也。春秋，修其祖miàochénqízōngqì
shèqíchángyī
jiàn
qíshíshí
zōngmiàozhī庙，陈其宗器，设其裳衣，荐其时食。宗庙之lǐsuǒyǐxùzhāomùyě
xùjué
suǒyǐbiànguìjiànyě
xù礼，所以序昭穆也。序爵，所以辨贵贱也。序shìsuǒyǐbiànxiányě
lǚchóuxiàwéishàng
suǒyǐ
dájiànyě事，所以辨贤也。旅酬下为上，所以达贱也。yànmáosuǒyǐxùchǐyě
jiànqíwèi
xíngqílǐ
zòuqílè燕毛所以序齿也。践其位，行其礼，奏其乐，jìngqísuǒzūnài
qísuǒqīn
shìsǐ
rúshìshēng
shìwángrúshì敬其所尊，爱其所亲，事死如事生，事亡如事cúnxiàozhīzhìyě
jiāoshèzhī
lǐ
suǒyǐ
shìshàngdìyě
zōng存，孝之至也。郊社之礼，所以事上帝也。宗
Page 8 of 20 miàozhīlǐsuǒyǐsìhūqíxiānyěmínghūjiāoshèzhīlǐdān庙之礼，所以祀乎其先也。明乎郊社之礼，禘chángzhīyìzhìguóqírúshìzhūzhǎnghū尝之义，治国其如示诸掌乎。‛
dìèrshízhāng第二十章
āigōngwènzhèngzǐ
yuē
wénwǔzhīzhèng
bùzàifāngcè
qí哀公问政。子曰：‚文武之政，布在方策。其réncúnzéqízhèngjǔ
qírénwáng
zéqízhèngxī
réndàomǐn人存，则其政举；其人亡，则其政息。人道敏zhèngdìdàomǐnshù
fūzhèngyě
zhě
pú
lú
yě
gùwéizhèngzài政，地道敏树。夫政也者，蒲卢也。故为政在rénqǔrényǐshēn
xiūshēnyǐ
dào
xiūdào
yǐ
rén
rénzhě人。取人以身。修身以道。修道以仁。仁者，rényěqīnqinwéidà
yìzhě
yíyě
zūnxiánwéidà
qīn人也，亲亲为大。义者，宜也，尊贤为大。亲qinzhīshāzūnxiánzhīděng
lǐ
suǒshēngyě
zàixiàwèi
bùhuò亲之杀，尊贤之等，礼所生也。在下位，不获hūshàngmínbùkě
déér
zhìyǐ
gùjūn
zǐ
bùkě
yǐ
bùxiū乎上，民不可得而治矣。故君子，不可以不修shēnsīxiūshēn
bùkě
yǐ
bùshìqīn
sī
shìqīn
bùkě
yǐ身。思修身，不可以不事亲。思事亲，不可以bùzhīrénsīzhīrén
bùkě
yǐ
bùzhītiān不知人。思知人，不可以不知天。‛
tiānxiàzhīdádàowǔ
suǒ
yǐxíngzhīzhěsān
yuē
jūnchényě天下之达道五，所以行之者三，曰：君臣也、fùzǐyěfūfù
yě
kūn
dìyě
péngyǒuzhījiāoyě
wǔzhě父子也、夫妇也、昆弟也、朋友之交也。五者，tiānxiàzhīdádàoyě
zhī
rén
yǒngsānzhě
tiānxiàzhī
dádé天下之达道也。知、仁、勇三者，天下之达德
Page 9 of 20 yěsuǒyǐxíngzhīzhěyìyěhuòshēngérzhīzhīhuòxuéérzhī也。所以行之者一也。或生而知之；或学而知zhīhuòkùnérzhīzhī
jí
qízhīzhī
yìyě
huòān
érxíng之；或困而知之：及其知之，一也。或安而行zhīhuòlìérxíngzhī
huòmiǎnqiángérxíngzhī
jí
qíchénggōng之；或利而行之；或勉强而行之：及其成功，一也。
zǐyuēhǎoxuéjìn
hūzhī
lìxíngjìn
hū
rén
zhīchǐjìn
hūyìyě子曰：‚好学近乎知。力行近乎仁。知耻近乎yǒngzhīsīsānzhě
zézhīsuǒyǐ
xiūshēn
zhīsuǒyǐ
xiūshēn勇。知斯三者，则知所以修身。知所以修身，zézhīsuǒyǐzhìrén
zhīsuǒyǐzhìrén
zézhīsuǒyǐzhìtiānxià则知所以治人。知所以治人，则知所以治天下guójiāyǐ国家矣。‛
fánwéitiānxiàguójiāyǒujiǔjīng
yuē
xiūshēnyě
zūnxiányě凡为天下国家有九经，曰：修身也、尊贤也、qīnqinyějìngdàchényě
tǐ
qúnchényě
zǐ
shùmínyě
lái亲亲也、敬大臣也、体群臣也、子庶民也、来bǎigōngyěróuyuǎnrén
yě
huáizhūhóuyě
xiūshēn
zédào
lì百工也、柔远人也、怀诸侯也。修身，则道立。zūnxiánzébúhuò
qīnqin
zézhū
fùkūn
dìbùyuàn
jìngdà尊贤，则不惑。亲亲，则诸父昆弟不怨。敬大chénzébùxuàn
tǐ
qúnchén
zéshìzhībào
tǐzhòng
zǐ
shùmín臣，则不眩。体群臣，则士之报体重。子庶民，zébǎixìngquànlái
bǎigōng
zécáiyòngzú
róuyuǎnrén
zé
sì则百姓劝。来百工，则财用足。柔远人，则四fāngguīzhīhuáizhūhóu
zétiānxiàwèizhī方归之。怀诸侯，则天下畏之。
Page 10 of 20 qímíngshèngfúfēitǐbùdòngsuǒyǐxiūshēnyěqùchányuǎnsè齐明盛服，非体不动：所以修身也。去谗远色，jiànhuòérguìdé
suǒ
yǐquànxiányě
zūn
qíwèi
zhòngqílù贱货而贵德，所以劝贤也。尊其位，重其禄，tóngqíhàowùsuǒ
yǐquànqīnqin
yě
guānshèngrènshǐ
suǒ
yǐquàn同其好恶，所以劝亲亲也。官盛任使，所以劝dàchényězhōngxìnzhònglù
suǒ
yǐquànshìyě
shíshǐ
bóliǎn大臣也。忠信重禄，所以劝士也。时使薄敛，suǒyǐquànbǎixìngyě
rìshěngyuèshì
jìbǐngchēngshì
suǒ
yǐquàn所以劝百姓也。日省月试，既禀称事，所以劝bǎigōngyěsòngwǎngyínglái
jiāshànérguānbùnéngsuǒ
yǐ
róuyuǎnrén百工也。送往迎来，嘉善而矜不能所以柔远人yějìjuéshì
jǔ
fèiguó
zhìluànchíwēi
cháopìn
yǐ
shí也。继绝世，举废国，治乱持危，朝聘以时，hòuwǎngérbólái
suǒ
yǐhuáizhūhóuyě
fánwéitiānxiàguójiāyǒu厚往而薄来，所以怀诸侯也。凡为天下国家有jiǔjīngsuǒyǐxíngzhīzhě
yìyě九经，所以行之者一也。
fánshìyùzélì
bùyùzéfèi
yánqiándìng
zébùhē凡事，豫则立，不豫则废。言前定，则不跲。shìqiándìngzébùkùn
xíngqiándìng
zébùjiù
dàoqiándìng事前定，则不困。行前定，则不疚。道前定，zébùqióng则不穷。
zàixiàwèibùhuòhūshàng
mínbùkě
déér
zhìyǐ
huòhūshàngyǒu在下位不获乎上，民不可得而治矣。获乎上有dàobùxìnhūpéngyǒu
bùhuòhūshàngyǐ
xìn
hūpéngyǒuyǒudào道：不信乎朋友，不获乎上矣。信乎朋友有道：bùshùnhūqīnbùxìn
hūpéngyǒu
yǐ
shùnhū
qīnyǒudào
fǎnzhě不顺乎亲，不信乎朋友矣。顺乎亲有道：反者
Page 11 of 20 shēnbùchéngbùshùnhūqīnyǐchéngshēnyǒudàobùmínghūshàn身不诚，不顺乎亲矣。诚身有道：不明乎善，bùchénghūshēnyǐ不诚乎身矣。
chéngzhětiānzhīdàoyě
chéngzhīzhě
rénzhīdàoyě
chéngzhě诚者，天之道也。诚之者，人之道也。诚者，bùmiǎnérzhōngbùsī
ér
dé
cōngróngzhōngdào
shèngrén
yě
chéngzhī不勉而中不思而得：从容中道，圣人也。诚之zhězéshànérgùzhízhīzhěyě者，择善而固执之者也。
bóxuézhīshěnwènzhī
shènsī
zhīmíngbiànzhī
dǔxíngzhī
yǒu博学之，审问之，慎思之明辨之，笃行之。有fúxuéxuézhīfúnéng
fúcuòyě
yǒu
fúwèn
wènzhī
fúzhī弗学，学之弗能，弗措也。有弗问，问之弗知，fúcuòyěyǒufú
sī
sī
zhī
fú
dé
fúcuòyě
yǒu
fúbiàn弗措也。有弗思，思之弗得，弗措也。有弗辨，biànzhīfúmíngfúcuòyě
yǒu
fúxíng
xíngzhī
fúdǔ
fúcuò辨之弗明，弗措也。有弗行，行之弗笃，弗措yěrényìnéngzhī
jǐ
bǎizhī
rénshínéngzhī
jǐ
qiānzhī也。人一能之，己百之。人十能之，己千之。guǒnéngcǐdàoyǐ
suī
yú
bìmíng
suīróu
bìqiáng果能此道矣，虽愚必明，虽柔必强。
dìèrshíyìzhāng
zìchéngmíng
wèizhīxìng
zìmíngchéngwèizhījiào第二十一章:自诚明，谓之性；自明诚谓之教。chéngzémíngyǐmíngzéchéngyǐ
yòu
dìèr
shíyìzhāng
zǐ
sīchéng诚则明矣；明则诚矣。右第二十一章。子思承shàngzhāngfūzǐtiāndàoréndàozhī
yì
ér
lìyányě
zìcǐ
yǐ上章，夫子天道人道之意，而立言也。自此以
Page 12 of 20 xiàshíèrzhāngjiēzǐsīzhīyányǐfǎnfùtuīmíngcǐzhāngzhī下十二章，皆子思之言，以反覆推明此章之yì意。
dìèrshíèrzhāng第二十二章
wéitiānxiàzhìchéngwéinéngjìn
qíxìng
néngjìn
qíxìng
zénéngjìn
rén唯天下至诚为能尽其性。能尽其性，则能尽人zhīxìngnéngjìnrénzhīxìng
zénéngjìn
wùzhīxìng
néngjìn
wùzhī之性。能尽人之性，则能尽物之性。能尽物之xìngzékěyǐzàntiān
dìzhīhuàyù
kě
yǐ
zàntiān
dìzhīhuàyù性，则可以赞天地之化育。可以赞天地之化育，zékěyǐyǔtiāndìcān
yǐ则可以与天地参矣。
dìèrshísānzhāng
qícìzhìqǔ
qǔnéngyǒuchéng
chéngzéxíng第二十三章:其次致曲。曲能友诚。诚则形。xíngzézhùzhùzémíng
míngzédòng
dòngzébiàn
biànzéhuà形则著。著则明。明则动。动则变。变则化。wéitiānxiàzhìchéngwéinénghuà唯天下至诚为能化。
dìèrshísìzhāng
zhìchéngzhīdàokě
yǐqiánzhī
guójiājiāngxīng第二十四章:至诚之道可以前知。国家将兴，bìyǒuzhēnxiángguójiājiāngwáng
bìyǒuyāoniè
jiànhū
shīguī必有祯祥；国家将亡，必有妖孽。见乎蓍龟，dònghūsìtǐhuòfújiāngzhì
shànbìxiānzhīzhī
búshàn
bì动乎四体。祸福将至，善必先知之；不善，必xiānzhīzhīgùzhìchéngrúshén先知之。故至诚如神。
dìèrshíwǔzhāng第二十五章
Page 13 of 20 chéngzhězìchéngyěérdàozìdàoyěchéngzhěwùzhīzhōngshǐ诚者自成也，而道自道也。诚者，物之终始。bùchéngwúwùshìgùjūn
zǐchéngzhīwéiguì
chéngzhě
fēi
zìchéng不诚无物。是故君子诚之为贵。诚者，非自成jǐéryǐyěsuǒ
yǐchéngwùyě
chéngjǐ
rén
yě
chéngwùzhī
yě己而已也。所以成物也。成己仁也。成物知也。xìngzhīdéyěhéwàinèizhīdàoyě
gùshícuòzhī
yíyě性之德也，合外内之道也。故时措之宜也。
dìèrshíliùzhāng第二十六章
gùzhìchéngwúxī
bù
xī
zéjiǔ
jiǔ
zézhǐ
zhǐ
zéyōuyuǎn故至诚无息。不息则久，久则徵。徵则悠远。yōuyuǎnzébóhòu
bóhòu
zégāomíng
bóhòu
suǒ
yǐ
zǎi悠远，则博厚。博厚，则高明。博厚，所以载wùyěgāomíng
suǒ
yǐ
fùwùyě
yōujiǔ
suǒ
yǐchéngwùyě物也。高明，所以覆物也。悠久，所以成物也。bóhòupèidì
gāomíng
pèitiān
yōujiǔ
wújiāng
rú
cǐ博厚，配地。高明，配天。悠久，无疆。如此zhěbújiànérzhāng
bùdòngérbiàn
wúwéi
érchéng者，不见而章，不动而变，无为而成。
tiāndìzhīdàokě
yìyán
ér
jìn
yě
qíwéiwùbù
èr
zéqí天地之道，可一言而尽也。其为物不贰，则其shēngwùbúcètiān
dìzhīdào
bóyě
hòuyě
gāoyě
míng生物不测。天地之道，博也、厚也、高也、明yěyōuyějiǔ
yě
jīn
fū
tiān
sīzhāozhāozhīduō
jí
qíwú也、悠也、久也。今夫天斯昭昭之多，及其无qióngyěrìyuèxīngchénxìyān
wànwùfùyān
jīn
fū
dìyìcuō穷也，日月星辰系焉，万物覆焉。今夫地一撮tǔzhīduōjíqíguǎnghòuzǎihuáyuèér
bùzhòng
zhènhéhǎi
ér
bù土之多，及其广厚载华岳而不重，振河海而不
Page 14 of 20 xièwànwùzǎiyānjīnfūshānyìjuànshízhīduōjíqíguǎngdà泄，万物载焉。今夫山一卷石之多，及其广大，cǎomùshēngzhīqínshòujū
zhī
bǎozàngxīngyān
jīn
fūshuǐ
yì草木生之，禽兽居之，宝藏兴焉。今夫水，一sháozhīduōjíqíbúcè
yuán
tuó
jiāo
lóng
yú
biē勺之多，及其不测，鼋、鼍、蛟、龙、鱼、鳖shēngyānhuòcáizhíyān生焉，货财殖焉。
shīyúnwéitiānzhīmìng
yúmùbù
yǐ
gàiyuē
tiānzhī诗云:‚维天之命，于穆不已。‛盖曰：‚天之suǒyǐwéitiānyě
yúhū
bùxiǎn
wénwángzhī
dézhīchún
gài所以为天也。于乎不显，文王之德之纯。‛盖yuēwénwángzhīsuǒ
yǐ
wéiwényě
chúnyìbù
yǐ曰：‚文王之所以为文也。纯亦不已。‛
dìèrshíqīzhāng第二十七章
dàzāishèngrénzhīdào
yángyánghū
fā
yùwànwù
jùn
jíyútiān大哉圣人之道！洋洋乎，发育万物，峻极于天。yōuyōudàzāilǐ
yísānbǎiwēi
yísānqiān
dài
qírén
ér
hòuxíng优优大哉，礼仪三百威仪三千。待其人而後行。gùyuēgǒubùzhìdé
zhìdàobùníngyān
gùjūn
zǐ
zūn故曰：‚苟不至德，至道不凝焉。‛故君子尊déxìngérdàowènxué
zhìguǎngdà
ér
jìnjīngwēi
jígāomíng德性，而道问学，致广大，而尽精微，极高明，érdàozhōngyōngwēngù
ér
zhīxīn
dūnhòu
yǐchónglǐ
shìgù而道中庸。温故，而知新，敦厚以崇礼。是故jūshàngbùjiāowéixiàbùbèi
guóyǒudào
qíyánzú
yǐxīng居上不骄，为下不倍。国有道，其言足以兴；
Page 15 of 20 guówúdàoqímòzúyǐróngshīyuējìmíngqiězhéyǐ国无道，其默足以容。诗曰：‚既明且哲，以bǎoqíshēnqícǐ
zhīwèiyǔ保其身。‛其此之谓与？
dìèrshíbāzhāng第二十八章
zǐyuēyúér
hǎo
zìyòng
jiàn
ér
hǎo
zìzhuān
shēnghū
jīn
zhī子曰：‚愚而好自用，贱而好字专。生乎今之shìfǎngǔzhīdào
rú
cǐ
zhězāi世，反古之道。如此者灾及其身者也。‛
fēitiānzǐbùyìlǐ
bùzhìdù
bùkǎowén
jīntiānxià
chē
jíqíshēnzhěyě非天子不议礼，不制度，不考文。今天下，车tóngguǐshūtóngwén
xíngtónglún
suīyǒu
qíwèi
gǒuwúqídé同轨，书同文，行同伦。虽有其位，苟无其德，bùgǎnzuòlǐlèyān
suīyǒu
qídé
gǒuwúqíwèi
yìbùgǎn不敢作礼乐焉。虽有其德，苟无其位，亦不敢zuòlǐlèyān作礼乐焉。
zǐyuēwúshuōxiàlǐ
qǐ
bùzúzhǐ
yě
wúxuéyīn
lǐ子曰：‚吾说夏礼，杞不足徵也。吾学殷礼，yǒusòngcúnyānwúxuézhōulǐ
jīnyòngzhī
wúcóngzhōu有宋存焉。吾学周礼，今用之。吾从周。‛
dìèrshíjiǔzhāng第二十九章
wángtiānxiàyǒusānzhòngyān
qíguǎguòyǐ
hū
shàngyānzhěsuīshàn王天下有三重焉，其寡过矣乎！上焉者虽善，wúzhǐwúzhǐ
bùxìn
bùxìn
mínfúcóng
xiàyānzhěsuī无徵。无徵，不信。不信，民弗从。下焉者虽shànbùzūnbùzūn
bùxìn
bùxìn
mínfúcóng
gùjūn善，不尊。不尊，不信。不信，民弗从。故君
Page 16 of 20 zǐzhīdàoběnzhūshēnzhǐzhūshùmínkǎozhūsānwángérbùmiào子之道，本诸身，徵诸庶民。考诸三王而不缪，jiànzhūtiāndìérbùbèi
zhìzhūguǐshénér
wúyí
bǎishìyǐ
qí建诸天地而不悖。质诸鬼神而无疑。百世以俟shèngrénérbùgǎn
zhìguǐshénér
wúyí
zhītiānyě
bǎishìyǐ圣人而不感。质鬼神而无疑，知天也。百世以qíshèngrénérbùgǎn
zhīrén
yě
shìgùjūn
zǐdòngér
shìwéitiān俟圣人而不感，知人也。是故君子动而世为天xiàdàoxíngérshìwéitiānxiàfǎ
yán
ér
shìwéitiānxiàzé
yuǎn下道，行而世为天下法，言而世为天下则。远zhīzéyǒuwàng
jìn
zhī
zébùyàn
shīyuē
zài
bǐ
wú之，则有望；近之，则不厌。诗曰：‚在彼无èzàicǐwúshè
shùjǐ
sùyè
yǐyǒngzhōngyù
jūn
zǐ恶，在此无射；庶几夙夜，以永终誉。‛君子wèiyǒubùrúcǐ
ér
zǎoyǒuyùyútiānxiàzhěyě未有不如此，而蚤有誉于天下者也。
dìsānshízhāng第三十章
zhòngnízǔshùyáoshùn
xiànzhāngwénwǔ
lǜ
tiānshí
xiàxíshuǐtǔ仲尼祖述尧舜，宪章文武。律天时，下袭水土。pìrútiāndìzhīwúbùchízǎi
wúbùfùchóu
pìrú
sìshízhī辟如天地之无不持载，无不覆帱。辟如四时之cuòxíngrúrìyuèzhīdàimíng
wànwùbìngyù
ér
bùxiānghài
dào错行，如日月之代明。万物并育而不相害。道bìngxíngérbùxiāngbèi
xiǎodéchuānliú
dàdé
cǐ
tiān
dìzhīsuǒ并行而不相悖。小德川流；大德。此天地之所yǐwéidàyě以为大也。
dìsānshíyìzhāng第三十一章
Page 17 of 20 wéitiānxiàzhìshèngwéinéngcōngmíngruìzhīzúyǐyǒulínyě唯天下至圣，为能聪、明、睿知、足以有临也；kuānyùwēn
róu
zú
yǐ
yǒuróngyě
fā
qiáng
gāng宽、裕、温、柔、足以有容也；发、强、刚、yìzúyǐyǒuzhíyě
qí
zhuāng
zhōng
zhèng
zú
yǐ
yǒujìng毅、足以有执也；齐、庄、中、正、足以有敬yěwénlǐ
mì
chá
zú
yǐ
yǒubiéyě
pǔ
bó
yuān也；文、理、密、察、足以有别也。溥博，渊quánérshíchūzhī
pǔ
bórútiān
yuānquánrúyuān
jiàn
ér
mín泉，而时出之。溥博如天；渊泉如渊。见而民mòbùjìngyánér
mínmòbùxìn
xíngér
mínmòbùshuō
shìyǐ莫不敬；言而民莫不信；行而民莫不说。是以shēngmíngyángyìhūzhōngguó
shī
jímánmò
zhōuchēsuǒzhì
rén
lì声名洋溢乎中国，施及蛮貊。舟车所至，人力suǒtōngtiānzhīsuǒ
fù
dìzhīsuǒzǎi
rìyuèsuǒzhào
shuānglù所通，天之所覆，地之所载，日月所照，霜露suǒduìfányǒuxiě
qìzhěmòbùzūnqīn
gùyuē
pèitiān所队：凡有血气者莫不尊亲。故曰：‚配天‛。
dìsānshíèrzhāng第三十二章
wéitiānxiàzhìchéng
wéinéngjīnglúntiānxiàzhī
dàjīng
lìtiānxiàzhī唯天下至诚，为能经纶天下之大经，立天下之dàběnzhītiāndìzhīhuàyù
fū
yānyǒusuǒ
yǐ
zhūnzhūnqírén大本，知天地之化育。夫焉有所倚？肫肫其仁！yuānyuānqíyuānhàohào
qítiān
gǒubùgùcōngmíngshèngzhī
dátiān渊渊其渊！浩浩其天！苟不固聪明圣知，达天dézhěqíshúnéngzhīzhī德者，其孰能知之？
dìsānshísānzhāng第三十三章
Page 18 of 20 shīyuēyījǐnshàngjíèqíwénzhīzhùyěgùjūnzǐ诗曰：‚衣锦尚絅，‛恶其文之著也。故君子zhīdàochǔránér
rìzhāng
xiǎorénzhīdào
de
rán
ér
rìwáng之道，闇然而日章；小人之道，的然而日亡。jūnzǐzhīdàodàn
ér
bùyàn
jiǎn
érwén
wēnér
lǐ
zhīyuǎn君子之道，淡而不厌、简而文、温而理。知远zhījìnzhīfēngzhī
zì
zhīwēizhīxiǎn
kě
yǔ
rù
déyǐ之近，知风之自，知微之显。可与入德矣。
shīyúnqiánsuī
fú
yǐ
yìkǒngzhīzhāo
gùjūn
zǐ
nèixǐng诗云：‚潜虽伏矣，亦孔之昭。‛故君子内省bùjiùwúèyúzhì
jūn
zǐ
zhīsuǒbùkě
jízhě
qíwéirén不疚，无恶于志。君子之所不可及者，其唯人zhīsuǒbújiànhū之所不见乎。
shīyúnxiāngzài
ěr
shì
shàngbùkuìyúwūlòu
gùjūn
zǐ诗云：‚相在尔室，尚不愧于屋漏。‛故君子bùdòngérjìngbùyán
ér
xìn不动而敬，不言而信。
shīyuēzòujiǎ
wúyán
shímíyǒuzhēng
shìgùjūn
zǐ
bù诗曰：‚奏假无言，时靡有争。‛是故君子不shǎngérmínquànbùnù
ér
mínwēiyúzhēngyuè赏而民劝，不怒而民威于鈇钺。
shīyuēbùxiǎnwéidé
bǎi
pìqíxíngzhī
shìgùjūn
zǐ诗曰：‚不显惟德，百辟其刑之。‛是故君子dǔgōngértiānxiàpíng笃恭而天下平。
shīyúnyǔhuáimíngdé
bùdàshēngyǐ
sè
zǐ
yuē
shēng诗云：‚予怀明德，不大声以色。‛子曰：‚声sèzhīyúyǐhuàmín
mòyě色之于以化民，末也。
Page 19 of 20 shīyúndétíngrúmáomáoyóuyǒulúnshàngtiānzhīzǎi诗云：‘德輶如毛。’毛犹有伦。‘上天之载，wúshēngwúchòu
zhìyǐ无声无臭。’至矣。‛
yòudìsānshísānzhāng
zǐ
sī
yīnqiánzhāngjízhìzhīyán
fǎnqiúqí右第三十三章。子思因前章极致之言，反求其běnfùzìxiàxuéwéi
jǐ
jǐn
dúzhīshìtuī
ér
yánzhī
yǐ
xùnzhì本；复自下学为己谨独之事推而言之，以驯致hūdǔgōngértiānxiàpíngzhīshèng
yòuzàn
qímiào
zhìyúyúshēngwú乎笃恭而天下平之盛。又赞其妙，至于于声无chòuérhòuyǐyān
gài
jǔ
yìpiānzhīyào
ér
yuēyánzhī
qí臭，而后已焉。盖举一篇之要，而约言之。其fǎnfùdīngníngshìrénzhī
yì
zhìshēnqièyǐ
xuézhě
qíkě
bú反复丁宁示人之意，至深切矣。学者，其可不jìnxīnhū尽心乎？
Page 20 of 20
